(Uit de
Leeuwarder Courant van maandag 11 april 2011)
Excursie langs bedreigde orgels
MARIUS DUSSEL
LEEUWARDEN - Ruim 150 liefhebbers van kerkorgelmuziek uit het hele land bezochten zaterdag vier kerkorgels in Leeuwarden.
Op de route lagen de protestantse
Pelikaankerk, De Fenix en Koepelkerk
en de rooms-katholieke
Dominicuskerk. Kerken waarin
stuk voor stuk prachtige orgels
staan.
Maar naar de orgels van de drie
protestantse kerken zal waarschijnlijk
niet lang meer geluisterd
kunnen worden. De kerken
waarin ze zich bevinden staan op
de nominatie om gesloten te worden.
De kans is groot dat de orgels
buiten gebruik worden gesteld.
De Koepelkerk staat bijvoorbeeld
in de belangstelling bij de
Turks-islamitische geloofsgemeenschap.
Bestuurslid Johan
Sjoukema van de stichting Organum
Frisicum kan dat wel billijken.
"Zo’n mooie koepel, het is
net de Aya Sofia. Maar de prachtige
klanken van het Vermeulenorgel
zullen ze wel niet bij het
vrijdagmiddaggebed willen horen".
Het orgel zal niet snel op de
sloop belanden. Zowel de kerk als
het orgel heeft een monumentale,
dus beschermde status. Maar
een orgel heeft minstens een keer
per jaar een onderhoudsbeurt
nodig. Wanneer een orgel slechts
als wandversiering dient, komt
dat er meestal niet meer van en
gaat het orgel snel in kwaliteit
achteruit.
Er zijn daar al voorbeelden van.
Sjoukema noemt het orgel van de
Opstandingskerk aan Achter de
Hoven in Leeuwarden.
In 1966 gemaakt door de nog
altijd actieve Leeuwarder orgelbouwers
Bakker en Timmenga.
"Een van de mooiste moderne
orgels die er zijn", vindt hij. Maar
sinds de overname van de kerk
door de Volle Evangelie Gemeente
nauwelijks nog in gebruik. "Evangelische genootschappen
gebruiken moderne instrumenten
bij hun diensten".
Het is een logisch gevolg van de
ontkerkelijking. Des te minder
kerken, des te minder orgels. De
leden van Organum Frisicum
zouden het liefst zien dat buiten
gebruik gestelde kerken culturele
centra worden. "Dan bestaat de
kans dat de orgels in gebruik blijven",
aldus Sjoukema.
Maar ook het aantal liefhebbers
van kerkmuziek vergrijst.
Van de bezoekers aan de excursie
heeft het merendeel Abraham of
Sara al wel gezien. De jeugd heeft
er niet zo veel mee.
Aan het Prins Claus Conservatorium
in Groningen wordt nog
wel een poging ondernomen om
het tij te keren. Maar het lijkt er
op dat de afname van zowel de
kerkorgels als de liefhebber van
kerkorgelmuziek gelijk op gaat.
Voorjaarsexcursie 2012
zaterdag 31 maart
De voorjaarsexcursie in 2012 zal gaan naar Tzummarum, Sexbierum, Wijnaldum en Harlingen. In laatstgenoemde plaats wordt het gerestaureerde orgel in de Grote kerk bezocht. Begin volgend jaar zal hierover op deze pagina weer de nodige informatie te vinden zijn.